Seniorzy Ziemi Chojnickiej

12 grudnia ponownie odwiedziliśmy charzykowską bibliotekę. Tym razem temat spotkania brzmiał: „Brzózka, wierzba i dana są w służbie u niebieskiego Pana”.

Wysłuchaliśmy licznych opowieści pani Lucyny Bucław o różnych gatunkach drzew. O ich właściwościach leczniczych wykorzystywanych w medycynie ludowej, miejscu w tradycji i kulturze. Przypomnieliśmy sobie liczne przysłowia, wiersze i teksty piosenek, których bohaterami są drzewa.

Na zakończenie spotkania byliśmy przeegzaminowani z przekazanej nam wiedzy. Wszyscy uczestnicy wzięli udział w quizie. Byliśmy uważnymi słuchaczami, bo wszyscy otrzymali nagrody za prawidłowe odpowiedzi.

Oto jedna z bohaterek dzisiejszego wykładu – dana, czyli miotła z brzozowych witek.

No to lecimy.

 

19 listopada charzykowska biblioteka zorganizowała spotkanie autorskie z historykiem dr Adamem Węsierskim oraz Sławomirem Majnertem, który jest współautorem najnowszych publikacji pisarza.

Na wstępie dr Adam Węsierski opowiedział o swoich wydanych książkach.

Następnie przedstawił prezentację zatytułowaną „W oparach absurdu Polski Ludowej. Śmiech, humor i satyra na trudne czasy”. Przypomniał nam satyrę i wiele żartów z czasów PRL. Niektóre z nich są jeszcze w naszej pamięci.

Po spotkaniu można było otrzymać autograf autora na zakupionych książkach.

 

Gdy 3 września szliśmy do Doliny Śmierci, przy ulicy Igielskiej niedaleko mleczarni, zobaczyliśmy krzyż upamiętniający Żołnierzy Napoleońskich i byłych Wychowanków Zakładu Wychowawczego . Przed 1 listopada postanowiliśmy uporządkować to miejsce. I dzisiaj tu jesteśmy.

Krzyż ten stoi na terenie dawnego Cmentarza Napoleońskiego (zwanego też francuskim), który znajdował się naprzeciwko dzisiejszej mleczarni przy ulicy Igielskiej.

Krzyż upamiętnia dwie różne grupy osób pochowanych w tym miejscu w odstępie kilkudziesięciu lat:

Żołnierze napoleońscy:

W 1813 roku pochowano tu żołnierzy Wielkiej Armii (w tym prawdopodobnie Polaków), którzy zmarli z wycieńczenia, głodu i chorób podczas odwrotu spod Moskwy. W Chojnicach stacjonował wówczas lazaret czyli szpital polowy oraz tymczasowy obóz dla zdziesiątkowanych oddziałów.

Wychowankowie zakładu poprawczego:

W latach 1885-1945 cmentarz pełnił funkcję nekropolii dla zmarłych pracowników oraz podopiecznych pobliskiego Krajowego Zakładu Opieki Społecznej. (Później mieścił się w tym miejscu Zakład Poprawczy, a obecnie Schronisko dla Nieletnich.)

 

Ciechocin – wieś położona w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Chojnice.

Dzisiaj autobus miejski linii 6 zawiózł nas do Ciechocina. Pogoda nie była ciekawa. Wiatr i mżawka. Pocieszaliśmy się, że zawsze na naszych piknikach było ładnie, więc na pewno wypogodzi się. I tak się stało. 

Zostaliśmy ciepło przyjęci przez miejscowych seniorów. Była kawa i domowe ciasta.

Ognisko płonęło, pod wiatą nie padało, tematów do rozmów nie brakowało.

Czas szybko upływał  i już do domu pora.

Tydzień temu byliśmy w Dolinie Śmierci. Dzisiaj odwiedzamy inne miejsce pamięci w Chojnicach. Jest to Cmentarz Ofiar Zbrodni Hitlerowskich przy ulicy Gdańskiej.

W roku 1946 na Polach Igielskich prowadzone były prace ekshumacyjne. Trumny ze szczątkami pomordowanych zostały wystawione na widok publiczny, a następnie uroczyście pochowane na Cmentarzu Ofiar Zbrodni Hitlerowskich.

W roku 2023 Instytut Pamięci Narodowej zapoczątkował prace poszukiwawcze szczątków ofiar w Dolinie Śmierci. Odnaleziono szczątki kilkunastu osób. Po wznowieniu prac w 2024 roku odnaleziono szczątki kolejnych 100 osób.

2 września 2024 r. odbył się pogrzeb państwowy ponad 700 osób zamordowanych w Dolinie Śmierci. Szczątki złożono w 188 trumnach i pochowano w kwaterze na Cmentarzu Ofiar Zbrodni Hitlerowskich.

Dzisiaj byliśmy w Dolinie Śmierci. Zaczęliśmy od ścieżki edukacyjnej znajdującej się na drodze prowadzącej od ulicy Igielskiej do pomnika pomordowanych. Wzdłuż ścieżki postawiono 14 tablic informacyjnych o historii Chojnic przed wybuchem wojny, tragicznych wydarzeniach w samej Dolinie, jak i na Pomorzu w czasie II wojny światowej oraz powojennych pracach badawczych. Autorem „Chojnickiej Golgoty 1939-1945” jest profesor Jacek Knopek politolog i badacz historii regionu.

Pierwsza egzekucja w Lasku Miejskim miała miejsce 15 września 1939. Zamordowano wówczas trzech mieszkańców Chojnic.

Masowe egzekucje rozpoczęły się 20 października i trwały do pierwszych dni grudnia 1939 r. Wśród zamordowanych byli mieszkańcy Chojnic, Brus, Męcikała, Czerska, Klonowic, Krojantów, Ogorzelic, Wdzydz, Brzeźna i Borowego Młyna. Zamordowano też 218 umysłowo chorych przebywających w Krajowych Zakładach Opieki Społecznej w Chojnicach.

W ostatnich dniach okupacji – pod koniec stycznia1945 roku – Niemcy zamordowali kolumnę ok. 800-1000 osób. Wg jednych źródeł byli to uczestnicy powstania warszawskiego, a innych więźniowie z zakładu karnego w Bydgoszczy. Dla zatarcia śladów ciała zostały spalone.

Ten Dąb Pamięci posadzono 1 sierpnia 1925 roku w Dolinie Śmierci, w miejscu gdzie 13 czerwca 2020 r. odnaleziono ostatnie szczątki zamordowanych.

A teraz spacerkiem do „Domku pod sosną”.

 

Rytel – wieś w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Czersk. Wieś stanowi sołectwo gminy Czersk. W jej skład wchodzą miejscowości: Rytel, Błota, Duża Klonia, Duże Wądoły, Karolewo, Konigort, Konigórtek, Leśnictwo Jeziórko, Leśnictwo Olszyn, Leśnictwo Ostrowy, Mała Klonia, Małe Wądoły, Młynki, Modrzejewo, Olszyny, Płecno, Rytel-Dworzec, Rytel-Nadleśnictwo, Uboga, Zapora.

W nocy z 11 na 12 sierpnia 2017 sołectwo Rytel zostało spustoszone przez wichurę, która zniszczyła ok. 100 domów i powaliła 9 tysięcy ha lasu, co spowodowało spiętrzenie wody w Brdzie. Przy szosie Chojnice – Rytel znajduje się wieża z punktem widokowym. Można z niej zobaczyć, jak odradza się las.

 

Umowną datą powstania miejscowości jest rok 1430.

W 1570 roku w lustracji dóbr królewskich została wymieniona „karczma należąca do starostwa tucholskiego, położona w puszczy, na gościńcu chojnickim do Gdańska”.

Jedynym obiektem zabytkowym wpisanym na listę zabytków NID jest neobarokowy kościół zbudowany w latach 1909-1911.

W latach 1842-1847 wybudowano „Wielki Kanał Brdy” o długości 21 km, rozpoczynający się w Zaporze, a kończący przy Barłogach. Zadaniem kanału było doprowadzenie wody z Brdy do nawodnienia kompleksu łąk w rejonie Czersk – Barłogi. Kanał w okresie szczytowym doprowadza średnio 9m3 na sekundę. Właśnie nad kanałem spędziliśmy dzisiejszy piknik.

 

 

 

 

 

Przechlewo – wieś położona w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Przechlewo. Historia wsi liczy około 675 lat. Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z 1350 roku. Pierwotnie jej nazwa brzmiała Przechylewo i wywodzi się prawdopodobnie od położenia miejscowości na skłonie.

 

W Przechlewie od 1902 r. istniała stacja kolejowa obsługująca ruch pasażerski.

Wg rejestru NID na listę zabytków w Przechlewie wpisane są: kościół ewangelicki (obecnie rzymskokatolicki pw. Matki Boskiej Częstochowskie), niestety zamknięty

i szachulcowy kościół parafialny pw. św. Anny z pięknym wnętrzem.

 

Zabytkowe dzwony jeszcze będące w użyciu.

W centrum wsi położone jest Jezioro Przechlewskie. Na terenie gminy Przechlewo znajdują się trzydzieści trzy jeziora. Pojechaliśmy nad jedno z nich. Wybraliśmy Jezioro Końskie, gdzie znajduje się Ośrodek Sportu i Rekreacji. Jest tu strzeżona plaża, wypożyczalnia sprzętu pływającego, kawiarenka. No i oczywiście miejsca do rozpalenia ognisk i zadaszone wiaty do posiedzenia.

Ciekawostka: z Przechlewa pochodzi aktorka Marta Żmuda Trzebiatowska.